|
5-1-2-
دوره دوم رشد و توسعه
در
اين مرحله كه طي آن راههاي تجاري بين منطقه
اي شكل گرفت باعث گرديد كاركردهاي تجاري
در خوار بوجود آيد و مركزيت سياسي و خدماتي
آن شروع گردد . احداث راههاي ارتباطي بين
شرق و غرب يكي از مهمترين عوامل توسعه شهر
گرمسار محسوب مي گردد (( در اين دوران
موقعيت جغرافيايي خوار باعث شده كه اين
ناحيه در مسير ارتباطي شرق و غرب قرار گيرد
. همانطور كه مارتين جارلزورث بيان داشته :
جاده خراسان درحد فاصل 2 نقطه دروازه خزر
در غرب (منطقه خوار ) و شاهرود در شرق قرار
گرفته و همچون دالاني باريك كه از شمال به
كوههاي البرز و از جنوب به دشت كوير محدود
شده است و شهرهاي واقع در آن گرمسار ـ
سمنان ـ دامغان و بسطام و شاهرود مي باشد .
اهميت تجارت در امر گسترش و توسعه هر يك از
اين شهرها زماني بيشتر جلوه گر مي شود كه
بدانيم تمامي شهرهاي مذكور ( از جمله
گرمسار ) برسر چهار راه قرار گرفته اند .
يكي
از قديمي ترين راههاي ارتباطي ايران
باستان راهي بود كه از بابل آغاز و پس از
عبور از ناحيه ايران غربي وري خوار (گرمسار)
گذشته و به شرق ايران ختم مي گشت اين مسير
از آنجائيكه يك مسير ارتباطي بسيار مهم
تجاري بين شرق و غرب بود طي قرون متمادي
گذرگاه كارونهاي تجارتي و مسافري محسوب
گرديده و اقوام مهاجر ، سپاهيان و مهاجمان
مختلف نيز از اين مسير براي عبور استفاده
مي كرده اند ، وجود آب و امكان تامين غذا در
خوار بناچار اين منطقه به عنوان يكي از
مناطق اسكان مسافراني انتخاب گرديد و در
آن بازار و كاروانسراهاي متعددي احداث
گرديد .
در
ادبيات جغرافياي تاريخي ايران برخي
جغرافي دانان مسلمان مطالبي درباره برخي
كاركردها ويژگيهاي خوار بيان نموده اند از
جمله ابن حوقل در صوره الارض مي نويسد :
خوارشهري
نيكو و كوچك است و قريب يك چهارم ميل وسعت
دارد محلي است آباد و آب آن از ناحيه
دماوند جاري است و سردترين نواحي قوس است و
مستمل بر چند قريه و روستا است .
و
يا اصطخري جغرافي دان معروف قرن چهارم مي
نويسد : خوار شهر كوچكي است چند ربع يك ميل
در مثل آن و مردمان معروف باشد آب آن رودي
باشد كه از دماوند و نواحي دارد .
ورود
مسلمانان به ايران و فتوحات آنها نه تنها
اثر تخريبي نداشت بلكه در طي مدت اندكي
زمينه هاي رشد سريع آنرا فراهم آورد و بدين
ترتيب كه از قرون سوم تا ششم در اثر گسترش و
رونق بازارهاي داخلي و خارجي شهرنشيني از
توسعه سريعي برخوردار بود . ولي با حمله
مغولها در قرن هفتم زندگي شهر نشيني و
منطقه مسكوني خوار راه انحطاط را پيمود (
هم اكنون آثار قلعه اي مخروبه در قسمت شرق
گرمساربطرف جاده ريكان وجود دارد و نظر بر
اين است كه اين قلعه در زمان حمله مغولها
تخريب گشته و بين ساكنين منطقه اين قلعه به
((خرابه شهر )) نام دارد ) با روي كار آمدن
دوره صفويه در اثر توجه به تجارت ، كشاورزي
و امنيت داخلي اوضاع اقتصادي ايران سامان
يافت و زندگي شهر نشيني بهبود يافت بعد از
صفويه و به قدرت رسيدن نادرشاه و خاندان
افشار زندگي اكثر شهرهاي ايراني دچار ركود
شديد گرديد و شهر ((خوار)) نيز دچار ضعف
مضاعف گرديد و از اين رو است كه از اين به
بعد اسم ((خوار)) بعنوان شهر از نقشه شهرهاي
ايران حذف مي گردد و خوار به يك روستاي كم
اهميتي تبديل مي گردد .
با
تبديل شدن شهر ري به عنوان يكي از قطب هاي
مهم اقتصادي و تجارت روستاهاي اطراف اين
شهر تحت تاثير قرار گرفت و منطقه خوار كه
از توابع شهر ري بود و از لحاظ موقعيت
منابع در حد مطلوب بود به مرور زمان توسعه
و گسترش يافت و منطقه اي مناسب قشلاق براي
تجار و بازرگان روستاها و شهرهاي اطراف
تبديل گشت و تعداد بسيار از افراد و ايلها
از شهرهاي مهم و روستاهاي اطراف مانند
سمنان و سرخه به خوار مهاجرت و سكنا گزيدند
. اين دوره يكي از مهمترين دوره هاي توسعه
شكل گيري خوار محسوب مي گردد هانري رونه
دالماني جهانگرد فرانسوي در مسافرتي كه
سال 1907 ميلادي به ايران داشته در زمان عبور
از خوار مطالبي نوشته كه بخشهايي از
يادداشت وي به شرح ذيل است :
((مقارن
غروب آفتاب به چارپارخانه قشلاق رسيديم كه
ايستگاه باصفاي خوبيست و ما مايل به ماندن
نيستيم و مي خواهيم زودتر حركت كنيم . نايب
چارپارخانه با ميل ما مخالفت مي كند
…
ما تختخوابهاي خود را در بالا خانه اي كه
روي سر در كاروانسرا بود مرتب نموديم …
در بالاي بام به تماشاي دهكده پرداختيم …
در انتهاي دهكده هم بام مرتفع يخچالي
پديدار بود قدري دورتر برجي بود كه براي
ديده باني ساخته بودند و جبال مرتفعي در
اطراف دهكده ديده مي شد .
|
