گرمسار شهری محکوم به خشونت طبيعت و اما پر تلاش و توانمند

دکتر اسماعيل عاشوری

استاديار گروه عمران دانشکده مهندسی - دانشگاه سمنان

مقدمه

        گرمسار که در فاصله 90 کيلومتری شرق تهران بزرگ واقع شده ، در آستانه يکی از بزرگترين بيابانهای جهان قرار گرفته است .

به علت تغييرات شديد آب و هوايي و تمايل کره زمين به گرم شدن و کمی بارش و افزايش تبخير و تعرق از يکسو و شوری خاک و آب و بادهای ناهنجار فصلی و لرزه خيزی ممتد از سوی ديگر جمعيتی مقاوم و کوشا را در اين منطقه اسکان داده است که در هيچ جای ايران زمين نظير آنها را نمی توان يافت که چنين سرسخت با طبيعت خشن در ستيز بوده و آنرا تحت کنترل خود درآورده باشد .اينان که در محاصره بيابان بوده , ضمن مبارزه با کوير و نفوذ در آن , زمينه توسعه اقتصاد کشاورزی را چنان فراهم نموده اند که يکی از قطب های کشاورزی استان سمنان و حتی کشور محسوب می شود که حتی بعضی از محصولات آن نظير خربزه و خيار درختی شهره جهانی يافته و جايگاه صادراتی خود را در کشورهای همجوار و اروپايي تثبيت نموده است و امروزه با محصولات گلخانه ای نظير خيار و گوجه و طالبی حرف اول را در کشور می زند .

ناگفته نماند که بخش های ايوانکی و ارادان که سابقه تاريخی آنان به قبل از تاريخ يعنی به دوره های پيشدادی می رسند ، در شرايط خشن طبيعت چون نگين های زمردين دراين زنجيره مخوف بيابان ، دوام و بقاء خود را مرهون تلاش ساکنان مقاوم خود می دانند. جالب اينکه سر دره خوار مرز بين ايوانکی و گرمسار در طول تاريخ از چنان اهميتی برخوردار بوده که بخش اعظم صفحات تاريخ گذشته بدان اختصاص داده شده است به عنوان مثال مأخذی سردره خواررا مرز بين دولت قدرتمند پارت و ماد دانسته است( صنيع الدوله 1306).

موقعيت و مساحت :

 منطقه گرمسار ( گرمسار و بخش های ايوانکی و ارادان ) در مغرب استان سمنان و در دامنه جنوبی البرز مرکزی و در فاصله 90 کيلومتری شهر تهران در کنار جاده تهران مشهد بين   º 52درجه تا 48  º52 طول شرقی از نصف النهار گرينويچ و بين ´40 º34تا´30 º 35عرض شمالی از خط استوا واقع شده است .